Natalia Lach-Lachowicz

Natalia LL ( Natalia Lach-Lachowicz) urodziła się w 1937 r. w Żywcu. Studia na PWSSP we Wrocławiu (1957-1963). Od 1964 członek ZPAF. Razem z Andrzejem Lachowiczem i Zbigniewem Dłubakiem założyła grupę i Galerię „Permafo” ( 1970-1981). W połowie lat 70. aktywnie włączyła się do międzynarodowego ruchu feministycznego biorąc udział w licznych sympozjach i wystawach. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (1977), "Verein Kulturkontakte” w Wiedniu (1991r.) oraz „Pro-Helvetia" w Szwajcarii (1994). Udział w kilkudziesięciu wystawach zbiorowych m.in. w IX Biennale de Paris (1975), XV Biennale Internationale Arte San Paulo (1979), Erotik in der Kunst, Kunstverein München (1982), La Photographie Polonaise, Centre Georges Pompidou, Paryż (1982), Europa-Europa, Kunst- und Ausstellungshalle Bonn (1994), Natalia LL – Ogrody Personalizmu, CWS Zamek Ujazdowski, Warszawa (1998), Podsumowania, Galeria Bielska BWA (2004). Prace m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Museum of Modern Art w Lubljanie, International Center of Photography w Nowym Jorku, Musée National d'Art Moderne, Centre Georges Pompidou w Paryżu. Autorka cykli malarskich, fotograficznych, zapisów video, performance, instalacji oraz tekstów o sztuce. "Jeśli sztuka związana jest z umysłowością człowieka, właśnie mózg musi wynaleźć samomotywację(!), aby sztuka nie była pustą zabawą albo gumą do żucia dla oczu. Bez konceptualnego szoku sztuka byłaby tylko produktem pięknoduchów, zawieszonych w próżni poza filozofią i praktyką ekonomiczną człowieka" - mówi Natalia LL ("Teoria głowy", 1991). Z pewnością najistotniejszy wpływ na jej sztukę od zawsze miał konceptualizm i body-art. Tworzy na pograniczu różnych gatunków: fotografii, malarstwa, instalacji, performance. Każdemu działaniu artystycznemu towarzyszy tekst programowy m.in. "Język wizualny", "Zdania kategoryczne z obszaru sztuki postkonsumpcyjnej" ,"Luźna przestrzeń", "Stany skupienia" - jednocześnie jest komentarzem do sztuki w ogóle. Natalia LL występuje w podwójnej roli - jako twórca i jako podmiot swojej sztuki. Sfotografowaną twarz poddaje destrukcji, multiplikuje za pomocą odlewów gipsowych, chowa pod maskę gazową. Świat postrzega poprzez pryzmat własnego ciała, które nie patrząc na upływ czasu, niezmiennie od lat pokazuje w swoich pracach. Sztuka ciała stała się też pretekstem do pokazania sfery, która tylko pozornie stoi w opozycji do intelektu - sferę intuicji. Jej wielowarstwowa twórczość zbudowana jest i z tego co intelektualne i intuicyjne, duchowe i cielesne, naturalne i sztuczne. "Artysta jest więc skończony i ograniczony cielesnością, a jednocześnie poprzez ciało pokazuje ducha, ujawnia wspólną płaszczyznę nieskończonej materialności i duchowości." - twierdzi Natalia LL ("Stany skupienia"). Od lat jej twórczość wywołuje silne emocje. Jej wczesne prace były bardzo erotyczne. „Fotografia intymna” ( 1971) - instalacja nawiązująca do pop-artu, niemal otarła się o pornografię. Na zdjęciach artystka zarejestrowała poszczególne fazy zbliżenia płciowego. Największą, międzynarodową sławę przyniosły jej cykle fotografii przedstawiające dziewczynę jedzącą banana, parówkę czy kisiel -„ Sztuka konsumpcyjna” (1971) i „Sztuka postkonsumpcyjna” (1972). W tym okresie artystka skupiała się na młodości i korzystaniu z uroków życia. W filmach te sekwencje jedzenia banana czy parówek mają zdecydowanie mocniejszy, erotyczny wydźwięk. Natalia LL zafascynowana medytacjami, jogą prowadziła także badania nad szczególnymi stanami umysłu, poddając je wnikliwej analizie. Fascynowały ją m.in. słabo poznane sfery życia: sen i marzenie senne. Seanse „Śnienia” (1978) odbywały się publicznie, podczas których można było oglądać śpiącą artystkę. W jej twórczości od lat obecne są zmultiplikowane motywy roślinne. Obok banana, powtórzonego ze „Sztuki konsumpcyjnej” pojawia się także kwiat kalii i anturium, których budowa przywołuje erotyczne skojarzenia. Te symbole życia zderza z symbolami przemijana - zwielokrotnionym motywem czaszki. Natalia LL sama też fotografuje się z czaszką, podobnie jak wcześniej z bananem. Na fotografii z czaszką ma na głowie kwiaty kalii, na tych z bananem - wieniec z anturium. Jest bezczasowo piękna. Wie, że przemijanie zaczyna się od momentu narodzin, że obok młodości istnieje starość. Z czasem w jej pracach pojawia się lęk egzystencjalny, lęk przed nieodwracalną utratą młodości i urody – pełne smutku m.in. „Głowy paniczne” „Ptaki wolności” i „Sfera paniczna”( 1991). W tych ostatnich na fotograficzny portret kobiety odbity na prześcieradłach rozwieszonych na krzesłach naciągnięty został cienki, elastyczny materiał. Nie tuszuje jednak zmarszczek, podkrążonych oczu. Na większości zdjęć usta są otwarte w niemym krzyku. Oddaje on strach przed starzeniem się zwłaszcza w czasach, w których dominuje kult pięknego ciała. W „Formach platońskich” i „Puszystej tragedii ”, na gigantycznych fotografiach głowy artystki widać grymas deformujący twarz, uroku nie dodają też otwarte usta eksponujące zęby lub język. W odróżnieniu od pokazywanych wcześniej twarzy modelek, których szeroko otwarte oczy wyrażały stan zadowolenia , tutaj przymknięte oczy artystki sugerują wewnętrzne napięcie, może nawet i walkę o przetrwanie - widoczne są oznaki upływu czasu. W latach 90-tych sztuka Natalii LL stała się monumentalna, pełna symboli, egzystencjalno-metafizyczna, niekiedy przywołująca wiarę w reinkarnację („Dusza drzewa”). Artystka tworzyła także instalacje ( lata 90.), w których wykorzystywała swoje wcześniejsze prace fotograficzne m.in. „Sztukę postkonsumpcyjną”- prezentowała jako slajdy wyświetlane na białym płótnie. W ostatnich dokonania pojawiają się też subiektywne komentarze ważnych wydarzeń, w tym politycznych. Od zawsze Natalia LL interesuje się dokonaniami fizyki, matematyki, astronomii, filozofii i teologii. Swoje pomysły i przemyślenia notuje za pomocą aparatu fotograficznego i za pomocą słowa. Zawsze tworzy w cyklach zarówno fotografie („Sztuka konsumpcyjna”, „Sztuczna fotografia”, „Destrukty”) i malowidła („Trwoga paniczna”, „Formy platońskie”, „Pejzaż eschatologiczny”) oraz rysunki („Ptaki wolności”). Niewiele jest prac, które zostały pomyślane jako pojedyncze dzieła. KaZet