Edward Krasiński

Urodził w 1925 roku w Łucku na Wołyniu, zmarł w 2004 roku w Warszawie. Pochodził z rodziny arystokratycznej. W latach 1940-42 studiował w Kunstgewerbeschule (Szkoła Przemysłu Artystycznego) w Krakowie architekturę wnętrz i grafikę, oraz malarstwo w ASP ( 1945-48) m.in. u Wiesława Weissa i Józefa Mehoffera. W czasie okupacji nawiązał kontakt z artystami późniejszej Drugiej Grupy Krakowskiej (Tadeuszem Kantorem, Jerzym Nowosielskim i Tadeuszem Brzozowskim). W 1954 r. przeprowadził się do Warszawy. W 1966 r. razem z Henrykiem Stażewskim, Tadeuszem Kantorem oraz krytykami Anką Ptaszkowską, Mariuszem Tchorkiem i Wiesławem Borowskim założył galerię Foksal. Od 1970 r. mieszkał w pracowni Henryka Stażewskiego, z którym łączyła go wieloletnia przyjaźń. W ich wspólnym mieszkaniu niedawno powstał Instytut Awangardy - prywatna instytucja poświęcona badaniom nad sztuką współczesną. Założycielem Instytutu jest Fundacja Galerii Foksal, współfundatorką córka Krasińskiego, Paulina Krasińska. Projekt wsparli finansowo Fundacja Mondriana z Holandii i artysta Maurizio Cattelan, który na rzecz Instytutu przekazał w 2005 r. Nagrodę im. Arnolda Bode. Krasiński publikował rysunki w piśmie "Kierunki", wykonywał okładki do magazynów "Polska" oraz "Ty i Ja". Laureat nagrody Polskiej Sekcji AICA za całokształt twórczości (1998). Prace Krasińskiego znajdują się w zbiorach m.in. Centre Georges Pompidou w Paryżu, Muzeum Narodowym w Warszawie, Krakowie i we Wrocławiu, w Muzeum Sztuki w Łodzi i Galerii Narodowej w Pradze. Wystawy indywidualne m.in.: w Galerii Foksal, Muzeum Sztuki, Łódź, Kunsthalle Basel, Bazylea, Galerii Zachęta, Galerii Klosterfelde, Berlin, Anton Kern Gallery, Nowy Jork. Wystawy zbiorowe m.in.: Guggenheim Museum, Nowy Jork, 43. Biennale Sztuki Współczesnej, Wenecja, Manifesta3, Lubliana, Moderna Galerija Ljubljana, Lubliana. Rzeźbiarz, malarz, autor form przestrzennych, instalacji, jeden z twórców polskiej awangardy. Pod koniec lat 60. w jego twórczości pojawia się słynna niebieska taśma, zawsze na wysokości 130 cm. Z czasem stała się znakiem rozpoznawczym jego sztuki. Mówił, że ona nie znaczy nic, albo to, co sami pod nią podłożymy. Po raz pierwszy zaistniała na przyjęciu w domu artysty w Zalesiu Górnym pod Warszawą. Krasiński okleił nią kilka drzew i dwie dziewczynki. "To jest niebieski pasek Scotch szerokości 19 mm (...) On interweniuje W i demaskuje TO. ON istnieje. Mam do niego zaufanie" - mówił artysta. Błękitny pasek można było zobaczyć m.in. w Musee d'Art Moderne (1970) w Paryżu oraz na szybach galerii w dzielnicy Rive Gauche. Na retrospektywnej wystawie Krasińskiego w 1997 r. w "Zachęcie" niebieski pasek "zaanektował" fotograficzną reprodukcję „Bitwy pod Grunwaldem” Jana Matejki. Wczesne prace Krasińskiego to rysunki, przeważnie o tematyce erotycznej. Malował także prace surrealistyczne („Kompozycja z czaszką”, „Kompozycja z dziewczyną i linia”, 1962). W latach 60. stworzył pierwsze obrazy przestrzenne i reliefowe, formy o nieregularnych kształtach konstruowane z deseczek, zawiasów, drutu. W 1964 r. wykonał obiekt przestrzenno-malarski „Dzida wieku atomowego”, który zawiesił między drzewami. Później powstawały kolejne prace z nietypowych materiałów: prętów, drutów, plastikowych kabli, które umieszczał w przestrzeni, budował z nich zaskakujące formy. Z fragmentów okręgu, ze zwisającą czerwoną kroplą, z pomalowanych na czerwono końcówek kabli, rurki, z której wystaje czerwona kulka budował układy przypominające wykresy geometryczne. Pod koniec lat 60. w jego twórczości dominuje miękka, plastikowa linka, a czerwienie, fiolety i szarości wypiera kolor niebieski. I tak: niebieska linka wypływa z jednej butelki i wpełza do drugiej („98K1”, 1968), z kranów wyciekają pęki niebieskich linek, maszynka do mięsa miele niebieskie zwoje, z książki o pozlepianych kartkach wystaje niebieska zakładka („L”, 1969). W jego sztuce jest sporo autoironii, dystansu do rzeczywistości, odrealnia ją i nadaje lekkość pozornie poważnym zamierzeniom i oczekiwaniom. W latach 80. swoje wystawy aranżował w postaci labiryntów - w 1986 r. w Galerii Foksal, w Paryżu w Galerii Dongu w 1986 r., a w latach 90. m.in. na wielkich wystawach retrospektywnych w Kunsthalle w Bazylei i w warszawskiej "Zachęcie". Bardzo ważnym miejscem dla artysty była jego warszawska pracownia. W 1970 r. udzielił mu gościny Henryk Stażewski, z którym się przyjaźnił. Po jego śmierci, od 1988 roku, Krasiński mieszkał tam sam aż do śmierci. Stanowiła ona artystyczne otoczenie Krasińskiego, stając się miejscem spotkań artystów z Polski i zagranicy. Niektóre jej fragmenty Krasiński prezentował lub odtwarzał na swoich wystawach. Na ekspozycji zorganizowanej w rok po śmierci Henryka Stażewskiego, w 1989 roku "przeniósł" w formie fotografii całą jego pracownię do Galerii Foksal. W latach 90. nastąpiła dalsza "fotograficzna reinterpretacja" miejsc stanowiących najbliższe otoczenie artysty, takich jak pracownia - mieszkanie czy Galeria Foksal, które następnie odnajdywały swoją obecność w innych miejscach - muzeach ( m.in. na wystawie w Munster, Lipsku, Berlinie, Warszawie). Krasiński, otwarty na działania artystyczne brał udział w pierwszych happeningach Tadeusza Kantora: w 1965 r. w „Cricotage’u” (1965 r.), w „Liście” (1967 r.) oraz „Panoramicznym happeningu morskim” ( 1967 r.), gdzie stojąc we fraku na drabince zanurzonej w wodzie, dyrygował morskimi falami. Krasiński łączył w swoich pracach dokonania konstruktywistów z dadaistycznym żartem. Nie zgadzał się jednak z tymi, którzy przypisywali jego sztuce konceptualizmu: „To, co robię, jest jak najbardziej realne, aż do obrzydzenia!". Niebieski pasek "ujawnia" ścianę - broń Boże nie buduje jej i nie tworzy, ale właśnie ujawnia, demaskuje realność "nie dostrzeganego" muru”. Twórczość Krasińskiego jest zjawiskiem niezwykle ulotnym i nieuchwytnym. Najważniejszym jej aspektem było bowiem samo życie tego artysty i jego twórcza postawa wobec rzeczywistości. Ironicznie, z humorem kwestionował tradycyjne formy przedstawiania sztuki. Kama Zboralska